Nowelizacja ustawy o Krajowym Rejestrze Karnym: Polska wdraża system ECRIS-TCN

W polskim porządku prawnym zachodzą istotne zmiany dotyczące międzynarodowej wymiany informacji o wyrokach skazujących. Podstawą reformy jest ustawa z dnia 13 lutego 2026 roku o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Karnym oraz niektórych innych ustaw, która w zakresie swojej regulacji wdraża decyzję ramową Rady 2009/315/WSiSW z dnia 26 lutego 2009 roku w sprawie organizacji wymiany informacji pochodzących z rejestru karnego pomiędzy państwami członkowskimi oraz treści tych informacji, a także wdraża dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/884 z dnia 17 kwietnia 2019 roku zmieniającą decyzję ramową Rady 2009/315/WSiSW w odniesieniu do wymiany informacji dotyczących obywateli państw trzecich oraz w odniesieniu do europejskiego systemu przekazywania informacji z rejestrów karnych (ECRIS) i zastępującą decyzję Rady 2009/316/WSiSW. Nowe przepisy mają służyć stosowaniu rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/816 z dnia 17 kwietnia 2019 r. ustanawiającego scentralizowany system służący do ustalania państw członkowskich posiadających informacje o wyrokach skazujących wydanych wobec obywateli państw trzecich i bezpaństwowców na potrzeby uzupełnienia europejskiego systemu przekazywania informacji z rejestrów karnych oraz zamieniającego rozporządzenie (UE) 2018/1726.

Kluczowym elementem nowelizacji jest wdrożenie systemu ECRIS-TCN (European Criminal Records Information System for Third Country Nationals).

Czym jest system ECRIS-TCN?

Do tej pory system ECRIS pozwalał na sprawną wymianę danych o skazaniach obywateli państw członkowskich UE. W przypadku obywateli państw trzecich, bezpaństwowców oraz osób o nieznanym obywatelstwie, procedura była znacznie trudniejsza i wymagała wysyłania zapytań do wszystkich krajów Wspólnoty z osobna.

ECRIS-TCN stanowi centralną, cyfrową bazę danych, która gromadzi dane alfanumeryczne oraz biometryczne, w tym odciski linii papilarnych. Dzięki niej polskie organy ścigania będą mogły błyskawicznie ustalić, w którym państwie członkowskim dany obcokrajowiec był wcześniej skazany, i skierować zapytanie o szczegóły wyroku bezpośrednio do właściwego urzędu.

Co się zmienia?

Nowelizacja modyfikuje nie tylko ustawę o Krajowym Rejestrze Karnym, ale także Kodeks postępowania karnego oraz Kodeks karny skarbowy. Do najważniejszych rozwiązań należą:

• Rola Biura Informacyjnego KRK — jako organ centralny będzie ono koordynować przekazywanie danych i obsługę zapytań w nowym systemie;
• Obowiązek pobierania odcisków palców — organy prowadzące postępowania karne zostały zobligowane do pobierania danych biometrycznych od obywateli państw trzecich, co uszczelni system identyfikacji sprawców;
• Wzmocnienie zasady wzajemnego uznawania wyroków — szybszy dostęp do informacji pozwoli sądom sprawniej uwzględniać uprzednią karalność sprawcy orzeczoną w innych krajach UE;
• Ochrona małoletnich — zmiany wpłyną również na skuteczność weryfikacji osób ubiegających się o pracę z dziećmi, podnosząc standard bezpieczeństwa w placówkach opiekuńczych.

Kiedy zmiany zaczną obowiązywać?

Proces wdrażania nowych regulacji został rozłożony w czasie celem zapewnienia pełnej synchronizacji z systemami unijnymi:

• Przepisy proceduralne i administracyjne — wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw;
• Przepisy operacyjne (baza danych, wymiana odcisków palców) — wchodzą w życie w dniu technicznego uruchomienia systemu ECRIS-TCN, planowanego na drugi kwartał 2026 roku;
• Art. 6 ustawy — wchodzi w życie 12 lipca 2026 roku.