Nowe technologie i AI w pracy adwokata – etyka, odpowiedzialność i bezpieczeństwo klienta

Dynamiczny rozwój sztucznej inteligencji (AI) oraz nowoczesnych narzędzi cyfrowych rewolucjonizuje kolejne sektory gospodarki, w tym rynek usług prawniczych. W odpowiedzi na te wyzwania, podczas posiedzenia plenarnego w Rzeszowie w dniach 12–13 czerwca 2026 r., Naczelna Rada Adwokacka (NRA) podjęła kluczową uchwałę wprowadzającą zmiany w Zbiorze Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu.

Nowe regulacje precyzyjnie określają zasady, na jakich adwokaci mogą wdrażać nowoczesne technologie w swojej codziennej praktyce, stawiając na pierwszym miejscu bezpieczeństwo klienta oraz ochronę tajemnicy adwokackiej.

AI wyłącznie jako wsparcie, nie zastępstwo (§ 23e)

Kluczowym elementem zmian jest dodanie do Zbioru nowego § 23e. Zgodnie z jego brzmieniem korzystanie z programów do pozyskiwania, przetwarzania, analizy, generowania, udostępniania lub przechowywania informacji może mieć wyłącznie charakter wspomagający. Technologia ma ułatwiać pracę prawnika, ale w żadnym wypadku nie może zastąpić jego wiedzy, doświadczenia i samodzielnego osądu.

Uchwała wyraźnie wskazuje obszary ryzyka i zabrania:

• Naruszenia tajemnicy zawodowej — niedopuszczalne jest wprowadzanie, udostępnianie lub dopuszczanie do przetwarzania informacji objętych tajemnicą zawodową przez narzędzia, których mechanizmy lub zasady działania nie zapewniają należytej ochrony tych informacji.
• Zrzeczenia się samodzielności — adwokat nie może powierzyć technologii zadań w sposób, który naruszałby jego osobistą rolę w prowadzeniu sprawy.
• Bezrefleksyjnego ufania algorytmom — prawnik ma obowiązek własnej oceny i weryfikacji każdego rezultatu działania narzędzi technologicznych. Zaniechanie tego i działanie na szkodę interesu klienta stanowi naruszenie etyki.

Pełna transparentność wobec klienta

Nowe przepisy regulują również komunikację z klientami. Co do zasady korzystanie ze standardowych narzędzi technologicznych nie wymaga odrębnego informowania mocodawcy (chyba że obligują do tego inne przepisy prawa).

Opierając się jednak na fundamentalnej dla zawodu zasadzie zaufania, na żądanie klienta adwokat ma obowiązek wskazać, jakie narzędzia technologiczne są wykorzystywane w jego sprawie oraz w jakim celu. Klient ma prawo wiedzieć, jak przetwarzane są jego informacje.

Osobista odpowiedzialność adwokata pozostaje bez zmian

Wprowadzenie nowych technologii do kancelarii wymaga od adwokatów podnoszenia kompetencji cyfrowych. Prawnik musi posiadać wiedzę niezbędną do oceny ograniczeń i ryzyk stosowanych rozwiązań — takich jak zjawisko tzw. „halucynacji AI", czyli generowania zmyślonych przepisów czy wyroków — oraz kłaść szczególny nacisk na ochronę danych osobowych.

Niezależnie od zaawansowania użytych programów adwokat ponosi pełną, osobistą odpowiedzialność za formę i treść podejmowanych czynności zawodowych. Zmieniono również brzmienie § 19 ust. 6 Zbioru, który odtąd stanowi, że przesyłanie informacji objętych tajemnicą zawodową za pomocą elektronicznych i podobnych środków przekazu wymaga zachowania szczególnej ostrożności.

Najczęstsze pytania

Czy adwokat może używać ChatGPT lub innych narzędzi AI? Tak, ale wyłącznie jako wsparcie. Zgodnie z nowym § 23e Zbioru Zasad Etyki Adwokackiej technologia może ułatwiać pracę, lecz nie może zastąpić wiedzy, doświadczenia i samodzielnego osądu adwokata ani naruszać tajemnicy zawodowej.

Czy adwokat musi informować klienta o korzystaniu z AI? Co do zasady nie, jeśli używa standardowych narzędzi. Jednak na żądanie klienta adwokat ma obowiązek wskazać, jakie narzędzia technologiczne wykorzystuje w sprawie i w jakim celu.

Kto odpowiada za błąd wygenerowany przez AI? Wyłącznie adwokat. Niezależnie od zaawansowania programu ponosi on pełną, osobistą odpowiedzialność za formę i treść czynności zawodowych, w tym za weryfikację rezultatów działania narzędzi.

Czym są „halucynacje AI"? To generowanie przez sztuczną inteligencję nieprawdziwych informacji — np. zmyślonych przepisów czy wyroków — przedstawianych jako prawdziwe. Adwokat ma obowiązek weryfikować każdy taki rezultat przed jego wykorzystaniem.